Bu video ile yapmak istediğim, sizi cebirin kökenleri hakkında düşündürmek
Cebirin kökenleri.
Bu kelime, cebirin günümüzde ifade ettikleriyle örtüşüyor
Cebir kelimesi, aslında yukarıda sadece bir sayfası bulanan bir kitaptan geliyor
Ve, sekizinci veya dokuzuncu yüzyılda Bağdat'ta yaşamış İranlı bir matematikçi tarafından yazılmış
Sanırım milattan sonra 820 yılında yazmış
Millattan sonra.
Ve cebir, onun koyduğu Arapça bir isim
Kitaba verdiği asıl isim ise "Cebir onarım ve tamamlama demektir"
onarım... onarım ve tamamlama... tamamlama
Ve bunu kitabında çok özgün bir biçimde göstermiş.
Yaptığı, eşitliğin bir tarafından alıp diğer tarafına eklemek
Aslında buradaki sayfada görebiliriz ama Arapça bilmiyorum.
Arapça'yla ortak kelimeleri olan bazı diller hakkında biraz fikrim var
Bu Al Kitab.
İyi bir Hint filmini anlayabilecek kadar Hintçe ve Urduca biliyorum.
Al Kitab, kitap demek.
Yani başlığın bu bölümü kitap demek.
Al-muhktasar da az ve öz demek, ve sanırım en uygun bu şekilde çevirebileceğim
fi hisab, 'hisab' Urducada hesaplama demek.
al-gabr, işte asıl kısım burası.
Ünlü cebirin ortaya çıktığı yer.
Burası tamamlama demek.
Evet, buraya tamamlama diyebiliriz.
Ve, wa'l muqabala.
Anlamı denkleştirme.
Tamamlama ve denkleştirme.
Eğer bunu Türkçe'ye çevirmek istersek,
ve evet, Arapça çevirisi ile ilgili bir video olmadığını biliyorum.
"Tamamlama ve denkleştirme ile hesaplamanın özeti" diyebiliriz
En kabaca çevrilmiş hali bu olur sanırım.
'Cebir' kelimesi bu önemli kitapla ortaya çıkmıştır
.ve bu çok çok önemli bir kitaptır.
Ve önemi sadece cebir kelimesinin ilk kullanıldığı yer olması değil,
denklemi eşitlemede modern düşüncenin yerleşmesine de yardımcı olmasıdır
Sorun, tek seferlik olayları çözmek değil, soyut problemlere cevap bulabilmekti
Fakat Al-Khwarizmi bunun hakkında düşünen ilk insan değildi
Bağdat'ta yaşıyordu ve o bölge, cebir tarihinde önemli bir yere sahiptir
Sekizinci veya dokuncu yüzyılda orada yaşıyordu.
Şimdi buraya bir zaman çizelgesi çiziyorum ki her şey kafanızda netleşsin
Bu... bir zaman çizelgesi.
Dindar biri olsanız da olmasanız da, çoğu modern takvim İsa'nın doğumunu başlangıç noktası kabul eder
Buraya bir çizgi çekiyorum,
hatta dindar olmadığımızı belli etmek için bir çarpı çizdim
Milattan sonra ve milattan önce diyoruz.
Dindar olmak istediğimizde ise tanrımızın yılı anlamına gelen A.D. diyoruz
Açılımı Anno Domini olmalı yani Tanrımızın yılı
Ve dindar bağlamda, milattan önce demek yerine İsa'dan önce denilir
İki şekilde de, burası milattan sonra 1000 yılı, burası da 2000 yılı
Ve biz de tam buradayız.
Bu videoyu hazırlarken ben buralarda bir yerdeyim.
Ve burası da milattan önce 1000 yılı,
ve burası da milattan önce 2000 yılı.
ilk bulgular, konuya direkt olarak giriyorum, ve bunlar gerçekten bulabildiklerimiz
Eminim biraz daha kapsamlı araştırırsak cebirle uğraşan farklı ülkeler ve insanlar hakkında
daha fazla bilgiye ulaşabiliriz.
Fakat elimizde olan ilk bulgulara göre, cebirle ilgili ilk keşifler antik Babil'de yapılmıştır
Milattan 2000 yıl kadar önce, buralarda, taş tabletlere yazı yazıldığı dönemde, insanlar cebirin temelleriyle ilgili bazı keşifler yapmıştır
Aynı sembolleri ve rakamları kullanmıyorlardı
Fakat uğraştıkları şey, cebirdi.
Ve dünyanın bu kısmında bulunuyorlardı.
Babil işte tam buradaydı.
Ve Somaria geleneğini sürdürüyordu.
Bütün o bölgeye mezopotamya deniliyordu.
Yunancada iki nehir arası demektir.
Burası, bildiğimiz kadarıyla, insanların ilk günümüzde cebir olarak adlandırdığımız şeyle uğraşmaya başladıkları yerdi
Ve hızlıca günümüze dönmek gerekirse, eminim ki tarihçiler cebirin farklı kullanım alanlarını bilmiyorlardır
Cebire en büyük katkılardan birisi önce Babil'de, milattan önce 2000 yılında
ve sonra milattan sonra 200-300 yılları civarında yapılmıştır.
işte tam burada.
Alexanderia'da yaşamış Yunanlı bir adam,
işte burası Yunanistan ve burada, Alexanderia'da yaşamış.
O zamanlar burası Roma İmparatorluğunun bir parçasıydı.
Alexanderia, tam orada.
Bu adamın adı Diophantus veya Diaphantus
veya telaffuz edemediğim bir şey.
Dio... Diophantus.
Bazı kaynaklarda cebirin babası olarak anılır.
Ve aslının Diophantus mu yoksa Al-Khwarizmi mi olduğu tartışılır.
Al-Khwarizmi daha çok denklemi eşitleme ve sadeleştirme üzerine çalışırken
Diophantus belirli problemler üzerine yoğunlaştı.
ikisi de kendi metodları üzerinde uğraşmış olsa da, Babillilerin nefretini kazandı
Aslında yaptıkları Babillilerin yaptıklarını kopyalamak değildi.
Cebir denildiğinde akla gelcek kavramlara kendilerine özgü yollarla katkı sağladılar
Fakat çoğu tarihçi, özellikle Batılılar, Diophantus'u cebirin babası olarak tanımlar
Ve bazen, Al-Khwarizmi sadece insanların cebirin kurucusu olup olmaması konusunda tartıştığı bir isimdir
Cebire olan katkıları ise kayda değer.
eğer milattan sonra 600 yılına gidecel olursak
bir diğer ünlü matematikçi Brahma Gupta'yla karşılaşırız
Hindistan'dan Brahma Gupta.
Hindistan'ın neresinde yaşamış olduğu hakkında bir fikrim yok
Aşağı yukarı bu bölgede yaşamıştı.
O da cebire önemli katkı sağladı.
Elbette Al-Khwarizmi var,
tam buralarda ortaya çıkıyor.
Ve onu Arapça'da onarım anlamına gelen 'cebir' kelimesinin yaratıcısı olarak kabul ediyoruz
Bazı insanlar onu, eğer cebirin kurucusu değilse bile -ki bazıları öyle olduğuna inanıyor-, en azından kurucularından biri olduğunu kabul ediyor
Çünkü cebirde, belirli problemleri çözmek için soyut düşünmek gerektiğini keşfetti
Ve bu sayede günümüzde birçok modern matematikçi, problemlerin çözümleri için farklı yollara başvurmaktadır