Fas'ın Kazablanka şehrinde iken,
çok uzun zaman önce değil,
genç, bekar bir anne ile tanıştım. İsmi Faiza.
Faiza bana, henüz bebek olan oğlunun fotoğrafları gösterdi
ve bana hamile kalma, gebelik ve doğum hikayesini anlattı.
Bu olağanüstü bir hikayeydi.
Fakat Faiza, en iyisini sona saklamıştı.
"Biliyor musun, ben bakireyim." dedi.
"Bunu kanıtlamak için iki tane doktor raporum var."
Bu, modern Ortadoğu.
İsa'nın gelişinden iki milenyum sonra,
bakire doğum hala hayatın bir gerçeği...
Faiza'nın hikayesi, Arap bölgelerini gezip insanlarla seks hakkında konuşurken duyduğum
yüzlerce hikâyeden yalnızca bir tanesi.
Biliyorum, kulağa 'rüyaları süsleyen bir iş'
ya da muhtemelen 'son derece şüpheli' bir meslek gibi geliyor.
Fakat benim için bambaşka bir şey.
Ben yarı Mısırlıyım ve Müslümanım.
Ama Kanada'da, Arap köklerimden oldukça uzakta büyüdüm.
Doğu ve Batı arasında kalan birçokları gibi,
yıllar boyu, kökenimi daha iyi tanımaya çekildim adeta.
Seks konusunu seçmemin nedeni, geçmişimde HIV ve AIDS'le,
bir yazar, araştırmacı ve aktivist olarak ilgilenmiş olmamdır.
Seks, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da yayılmaya devam eden bu salgının merkezinde yer alır,
ki dünyada HIV ve AIDS, sadece bu iki bölgede hala artış gösteriyor .
Cinsellik, bir toplumu incelemek için kullanılabilecek inanılmaz güçlü bir mercektir.
Çünkü özel hayatlarımızda olup bitenler,
daha büyük sahnelere yansır:
Siyaset ve ekonomi, din ve gelenek, cinsiyet ve nesillere...
Öğrendim ki; eğer bir toplumu gerçekten tanımak istiyorsanız,
bakmaya, yatak odalarından başlamalısınız.
Elbette, Arap dünyası çok geniş ve çeşitli.
Fakat üzerinde dolaşırken, bilmeniz gereken üç kırmızı çizgi var...
Bunlar, sözle ya da fiilen olsun, meydan okumamanız gereken konular.
İlki; siyaset.
Ama Arap Baharı, 2011 den beri tüm bölgeye yayılan ayaklanmalarla tüm bunları değiştirdi.
Şimdi, eski ve yeni tüm güç sahipleri,
her zamanki gibi, işine gücüne devam ediyor.
Milyonlarsa hala iyi bir yaşam umudu peşinde,
bir ileri bir geri direnmeye devam ediyorlar.
İkinci kırmızı çizgi ise; din.
Ama şimdi din ve siyaset birbirine bağlı.
Müslüman Kardeşler gibi grupların yükselmesiyle bu gerçekleşti.
Şimdi bazı insanlar, kamu ve özel hayatta İslamın rolünü, en azından sorgulamaya başladı.
Şu üçüncü kırmızı çizgiye gelince, bir diğer yasak bölge...
Sizce ne olabilir?
Seyirci: Seks.
Shereen El Feki: Daha yüksek, sizi duyamıyorum.
Seyirci: Seks.
SEF: Tekrar edin, lütfen çekinmeyin.
Seyirci: Seks.
SEF: Kesinlikle, doğru, seks. (Kahkaha)
Arap bölgelerinde, seks için kabul edilebilir tek yol; evlilik--
aile tarafından izin verilmiş, din tarafından onaylanmış
ve devlet tarafından kayıtlanmış.
Evlilik, yetişkinlik için biletiniz.
Eğer yüzüğü takmazsanız, ailenizin evinden ayrılamazsınız,
seks yapamazsınız
ve elbette, kesinlikle çocuk sahibi olamazsınız.
Bu; sosyal bir hisar, zapt edilemez bir kaledir.
Her türlü saldırıya ve alternatife direnir.
Kalenin etrafı, geniş bir tabu arazisiyle çevrilidir.
Evlilik öncesi sekse karşıdır, prezervatife karşıdır,
kürtaja karşıdır, eşcinselliğe karşıdır...
Daha neler neler...
Faiza, bunun yaşayan kanıtıydı.
Bekaret idiası, bir hüsnükuruntu değildi.
Her ne kadar bölgenin yaygın dinleri, evlilik öncesinde iffetin korunmasını övse de,
ataerkil bir toplumda erkekler, erkekliklerini yaparlar.
Erkekler evlenmeden önce seks yaparlar
ve insanlar buna, az çok göz yumarlar.
Kadınlar için öyle değil.
Onların, düğün gecesi bakire olması beklenir--
diğer bir deyişle, kızlık zarının bozulmamış olması...
Bu, bir birey sorunu değil,
aile onuru ve özellikle de, erkeklik onuru meselesidir.
Yani kadınlar ve akrabaları,
bu küçücük anatomik parçayı korumak için, adeta sınır tanımazlar.
Kadın sünnetinden,
bekaret testine ve kızlık zarı için cerrahi onarıma kadar...
Faiza farklı bir yol seçmiş:
Vajinal olmayan seks.
Fakat yine de hamile kalmış.
Ama Faiza aslında bu fark etmemiş.
Çünkü okullarda cinsellik eğitimi çok az
ve aile içi iletişim neredeyse hiç yok.
Durumu, gizlemesi zor bir hal aldığında,
annesi, Faiza'nın babasından ve kardeşlerinden kaçmasına yardım etmiş.
Çünkü namus cinayetleri, Arap ülkelerinde çok fazla kadın için tehdit oluşturuyor.
Faiza, sonunda Kazablanka'da bir hastaneye getirildiğinde,
ona yardım etmeyi teklif eden adam
bunun yerine tecavüz etmeye teşebbüs etmiş.
Ne yazık ki, Faiza yalnız değil.
Mısır'da, ki araştırmamda buraya odaklandım,
hisarın içinde ve dışında, bir sürü soruna tanık oldum.
Orada, genç erkeklerden oluşan gruplar var.
Evlenmeye güçleri yetmiyor.
Çünkü evlilik çok pahalı bir külfet haline geldi.
Onlardan, evlilik hayatının mali yükünü çekmeleri bekleniyor,
fakat iş bulamıyorlar.
Bu son ayaklanmaların öncülerinden biri de onlar.
Aynı zamanda, pek çok Arap ülkesinde evlilik yaşının yükselmesinin sebebi de bu.
Orada, kariyer sahibi, evlenmek isteyen kadınlar var,
fakat koca bulamıyorlar.
Çünkü cinsiyet beklentilerine karşı gelmişler.
Tunus'ta genç bir kadın doktor şöyle demişti;
"Kadınlar, onlar gün geçtikçe daha açık hale geliyorlar.
Ama erkekler, hâlâ tarih öncesi devirdeler."
Bir de heteroseksüel çizgiyi aşan kadın ve erkekler var,
hemcinsleriyle seks yapan
ya da farklı bir kimliğe sahip olan...
Onlar, faaliyetlerinden ötürü, kanunların ceza alan tarafındalar
hatta görüntüleri değiştirmeye zorlanırlar.
Her gün yüzleştikleri mücadeleler vardır; toplumda damgalanmayla,
ailede hüsranla
ve dinde cehennem ateşiyle...
Tabii evlilikte, yatakta da her şey öyle toz pembe değil.
Evliliklerinde, büyük mutluluklar arayan,
daha fazla cinsel mutluluk isteyen çiftler,
bunu nasıl elde edecekleri konusunda yollarını kaybetmişler.
Özellikle de, yatakta biraz fazla kıpırdayacak olsa, kötü kadın gibi görüneceğinden korkan kadınlar.
Bir de, evlilikleri aslında fuhuş için bir maske olanlar var.
Aileleri tarafından, genellikle zengin Arap turistlere satılmışlar.
Bu, Arap ülkelerinde giderek artan seks ticaretinin sadece bir yüzü.
Şimdi, bu anlattıklarım, kendi çevrenizden kulağınıza tanıdık geliyorsa, el kaldırın.
Evet. Cinsel sorunlar, Arap dünyasının tekelinde değil ya.
Her ne kadar, elimizde henüz bir Arap Kinsey Raporu yoksa da,
Arap ülkelerinde, yatak odalarının içlerinde ne olup bittiğini tam olarak bilmesek de,
bir şeylerin ters gittiği gayet aşikar.
Erkek ve kadınlara çifte standartlar uygulanması,
seksin bir utanç kaynağı olması,
bireylerin tercihlerini kısıtlayan aile baskısı
ve görünen ile gerçek arasındaki büyük uçurum:
İnsanların ne yaptığı,
neleri itiraf edebildikleri
ve fısıltıların ötesine geçip,
ciddi ve devamlı bir kamu tartışması oluşturmaya olan genel gönülsüzlükleri konularında.
Kahire'deki bir doktorun dile getirdiği gibi;
"Burada, seks sporun tersidir.
Futbol; herkes onu konuşur,
ama hemen hemen hiç kimse oynamaz.
Fakat seks; herkes onu yapar,
ama kimse bu konuda konuşmak istemez."
(Müzik) (Arapça)
SEF: Sana bir tavsiye vermek istiyorum,
eğer yaparsan, seni hayatta mutlu edecek bir tavsiye.
Kocan sana yaklaştığında,
ve vücudunun bir kısmını kavradığında,
derin bir nefes al ve ona şehvetle bak.
Penisi ile sana nüfuz ettiğinde
onunla kur yaparak konuş ve vücudunu onunla uyum içinde hareket ettir.
Ateşli bir şey!
Bu kullanışlı ipuçları, kulağa
'The Joy of Sex' ten veya 'YouPorn' dan alınmış gibi gelebilir.
Ama aslında 10. yüzyılda yazılmış, Arapça bir kitaptan geliyor.
Kitabın adı: "Zevk Ansiklopedisi"
Afrodizyaklardan zoofiliye kadar, seksle ilgili pek çok şeyi kapsıyor.
Ansiklopedi, Arap erotizmini konu alan pek çok kaynaktan bir tanesi.
Bunların çoğu, din adamları tarafından yazılmış.
İslamda, Peygamber Muhammed'e kadar uzanan,
zengin bir gelenek vardı:
Seks hakkında açıkça konuşma.
Sadece sorunlarını değil, aynı zamanda zevklerini de
ve sadece erkekler için değil, aynı zamanda kadınlar için de.
Bin yıl önce, Arapça seks sözlükleri vardı.
Akla gelebilecek her türlü cinsel özelliğin, pozisyonun ve tercihin kelime karşılığı vardı.
Bu sayfada gördüğünüz kadın figürünü oluşturabilecek bir dil zenginliği.
Bu tarih, bugün Arap ülkelerinde büyük ölçüde bilinmiyor.
Hatta eğitimli insanlar tarafından bile. Onlar genellikle, yabancı bir dilde seks konuşmayı,
kendi lisanlarında konuşmaktan daha rahat buluyorlar.
Bugünün cinsellik manzarası, Avrupa ve Amerika'nın
cinsel devrimin eşiğinde olduğu döneme benziyor .
Ama Batı, seks konusunda daha açık hale gelmişken,
görüyoruz ki, Arap toplumlar tam tersi istikamette ilerliyor.
Mısır ve komşularının birçoğunda bu;
siyasi, sosyal ve kültürel düşüncedeki daha geniş bir kapalılaşmanın sadece bir parçası.
Aynı zamanda, karmaşık bir tarihsel sürecin ürünü,
1970'lerin sonlarından bu yana yükselen İslami muhafazakarlık akımı ile zemin kazanmış.
"Sadece, hayır de!" muhafazakarların, tüm dünyada
cinsel statükoya herhangi bir meydan okumaya karşılık söylediği söz.
Arap ülkelerinde bu girişimleri; geleneksel Arap ve İslami
zayıflatmaya yönelik, Batı'nın kurduğu komplo olarak etiketliyorlar.
Ama burada asıl menfaat;
onların en güçlü kontrol aracı olan;
din ile örtülmüş seks.
Tarih bize gösteriyor ki;
babalarımızın ve dedelerimiz zamanına kadar yakın bir döneme dek,
pragmatik, hoşgörülü ve farklı yorumların da değerlendirildiği günler olmuş.
Kürtaj olsun, mastürbasyon olsun ve hatta tahrike müsait bir konu olan homoseksüelite bile.
Hiç de muhafazakarların inanmamızı istediği gibi, siyah-beyaz değilmiş her şey.
Bunda da, diğer pek çok konuda olduğu gibi;
İslam bize en azından, grinin 50 tonunu sunuyor.
(Kahkaha)
Seyahatlerim boyunca, Arap ülkelkerinde
bu spektrumu keşfeden pek çok erkek ve kadınla tanıştım--
evliliklerinde daha büyük mutluluklara sahip olmaları için
çiftlere yardım etmeye çalışan seksologlar,
okullara cinsel eğitim dersi koydurmayı başaran yenilikçiler,
Çevrimiçi girişimler ve gerçek-dünyada destek çalışmalarıyla, akranlarına ulaşmaya çalışan
kadın, erkek, lezbiyen, gay, transseksüel grupları.
Seslerini çıkarmaya ve cinsel şiddete sokaklarda ve evlerinde karşı çıkmaya başlayan
kadınlar ve -sayıları giderek artış gösteren- erkekler.
Seks işçilerine, kendilerini HIV ve diğer mesleki tehlikelerden korumaları için
yardım etmeye çalışan gruplar
ve Faiza gibi, evlenmemiş annelere toplumda bir yer bulmak
ve daha önemlisi çocukları ile kalmalarını sağlamak için yardım eden STK'lar.
Bu çabalar küçük ve genelde yeteri kadar finansman bulamıyorlar
ve korkunç bir muhalefetle karşı karşıya kalıyorlar.
Ama, uzun vadede, zamanın değişip
onların ve fikirlerinin zemin kazanacağı konusunda iyimserim.
Toplumsal değişim, Arap bölgelerinde çarpıcı yüzleşmelerle,
dövüşle ya da gerçekten de göğüs açmayla değil,
müzakere yoluyla oluyor.
Burada bahsettiğimiz şey, cinsellik devrimi değil, daha çok cinsellik evrimi.
Dünyanın diğer bölgelerinden öğrenerek, yerel şartlara göre adapte etmek.
Kendi yolumuzu çizmek, başkaları tarafından konulan işaretleri takip etmek değil.
Bu yol, umarım, bir gün bize kendi bedenlerimizi kontrol etme hakkını verecek ve
tatminkar ve güvenli bir cinsel hayata sahip olmak için
ihtiyacımız olan bilgi ve hizmetlere erişmemizi sağlayacak.
Düşüncelerimizi özgürce ifade etme hakkını,
seçtiğimiz kişiyle evlenme, partnerimizi seçebilme hakkını,
cinsel olarak aktif olma ya da olmama, istediğimizde çocuk sahibi olmaya da hiç olmama hakkını
ve tüm bunları; şiddete, zorlamaya veya ayrıma maruz kalmadan elde etmemizi sağlayacak.
Bu Arap bölgesinden, şu anda oldukça uzağız
ve çok şeyin değişmesi gerekiyor:
Hukuk, eğitim, medya, ekonomi,
liste böyle uzayıp gidiyor
ve bu, en azından bir neslin işi.
Fakat bu, bizzat kendimin yaptığı yolculuk ile başlıyor,
cinsel hayata dair edinilmiş bilgelikler hakkında zor sorular sorduğum bu yolculukla.
Bu yolculuk, benim inancımı güçlendirdi ve yerel tarih ve kültürlere olan minnetimi,
bir zamanlar benim sadece kesinlik gördüğüm yerdeki, olasılıkları göstererek...
Şimdi, Arap bölgesindeki birçok ülkede yaşanan hengâme göz önüne alındığında,
seks hakkında konuşmak, tabulara meydan okumak,
alternatifler aramak, kulağa lüksmüş gibi gelebilir..
Ama tarihin bu kritik noktasında,
özgürlük ve adalete, haysiyet ve eşitliğe,
gizlilik ve özerkliğe özel yaşamlarımızda, cinsel yaşamlarımızda demir atmazsak,
günlük hayatta elde etmemiz çok daha zor olacaktır.
Siyaset ve cinsellik, aynı yatağı paylaşırlar ve bu hepimiz için geçerlidir,
nerede yaşıyor ve aşık oluyorsak da...
Teşekkür ederim.