در اخبار به کرات چنین عباراتی شنیده می شود: "مناطق اشغالی"، "مرزهای 67"
و "شهرک های یهودی نشین غیر قانونی"
و داستانی که معمولا می شنویم خیلی ساده به نظر می رسد:
"در طول جنگ شش روزه، اسرائیل کرانه باختری را از فلسطینی ها گرفت؛ درخواست سازمان ملل متحد را دایر بر عقب نشینی رد کرد؛
و بطور غیرقانونی شهرک های یهودی نشین بنا کرد”
اما، آیا قضیه واقعا چنین است؟
بیائید سعی کنیم اوضاع را کمی بهتر درک کنیم.
ما با سوالی ساده، اما بینهایت مهم آغاز می کنیم:
اسرائیل کرانه باختری رود اردن را از چه کسی گرفت؟
..آیا از فلسطینی ها؟
خیر..در 1967، هیچ ملت یا کشور عربی به نام "فلسطین" وجود نداشت.
..واقعا، هرگز وجود داشته است؟
در پی الحاق اردن به جنگی که توسط مصر و سوریه برای نابود ساختن اسرائیل به راه افتاد، اسرائیل در عملی برای دفاع از خود، کرانه باختری را از اردن تسخیر کرد.
آه...راستی، نابود ساختن کشورها، واقعا غیرقانونی است.
سازمان ملل متحد، در سال 1967 تلاش های مکرر اعراب و اتحاد جماهیر شوروی وقت را برای اعلام اسرائیل بعنوان متجاوز، رد کرد.
قطعنامه 242 شورای امنیت سازمان ملل متحد خواستار عقب نشینی یکجانبه اسرائیل نشد. برعکس، سازمان ملل متحد خواستار انجام مذاکره پیرامون راه حلی شد که در نتیجه "امنیت و مرزهای شناخته شده" اسرائیل تضمین شود: مرزهای قابل دفاع
اما یک لحظه تامل کنید، اردن در کرانه باختری چه می کرد؟ بهانه و توجیه قانونی اردن چه بود؟
می دانید که اردن دارای هیچگونه توجیه قانونی نبود.
اردن در طول تلاش قبلی اش برای نابود ساختن کشور نوبنیاد اسرائیل در سال 1948، آنجا را اشغال کرد و نام پذیرفته شده آنرا از “یهودا و شومرون” به “کرانه باختری” تغییر داد.
اما چنین اقدامی واقعا کسی را متقاعد نساخت؛ و بواقع هیچکس قانونی بودن این اشغال توسط اردن را برسمیت نشناخت.
نه حتی هیچیک از دیگرکشورهای عربی.
بنابراین اگر اردن هیچگونه ادعای قانونی بر این سرزمین را ندارد، و "فلسطین" هم وجود خارجی نداشت، پس این اراضی متعلق به کیست؟
بگذارید از نظر زمانی کمی به عقب برگردیم. نگران نشوید، نه به زمان تورات، که تنها به یکصد سال پیش.
تا سال 1917، امپراتوری عثمانی تمامی منطقه را به اشغال خود در آورد.
پس از شکست در جنگ جهانی اول، امپراتوری عثمانی از کنترل 500 ساله خود در منطقه دست برداشت و نیروهای متحدین تصمیم گرفت آن امپراتوری را به کشورهای مختلف تقسیم کند.
لرد بالفور، وزیر خارجه بریتانیا حق تاریخی مردم یهود را بسرزمین اجدادیشان به رسمیت شناخت.یک منطقه کوچک، به اندازه حدود نیم درصد خاورمیانه به این امر اختصاص یافت.
بریتانیا از جانب “اتحادیه ملل”، حکمی دریافت کرد مبنی بر بنا نهادن سرزمین اجدادی یهودی.
اما، یک لحظه، آیا می توانید حدس بزنید که چه اتفاقی رخ داد؟
سرزمین یهودی، در اصل نه تنها کرانه باختری، که کرانه خاوری رود اردن را نیز در بر میگرفت.
حدس میزنم که نمی توانید بگوئید که مردم یهود درد و مشقت سازش و مصالحه را پذیرا نشده اند.
بهرحال، برسمیت شناخته شدن سرزمین یهود، توسط “اتحادیه ملل”، که شامل کرانه باختری رود اردن می شود، پس از جنگ جهانی دوم، بار دیگر مورد تائید سازمان ملل متحد قرار گرفت.
با پایان گرفتن دوران حکم بریتانیا، قطعنامه 181 مجمع عمومی سازمان ملل متحد وجود و تاسیس دو کشور را پیشنهاد کرد: یک کشور یهودی و دیگری کشور عربی.
یهودیان پذیرا شده و به تاسیس کشور اسرائیل همت گماردند، در حالیکه عرب ها از سازش و مصالحه امتناع کرده و متوسل به جنگ برای نابود ساختن کشور نوبنیاد اسرائیل شدند.
قطعنامه 181- یک توصیه غیرالزامی، در ابتدا بدون هیچگونه موضع قانونی باقی ماند.
در پایان جنگ، یک خط آتش بس تعیین شد، جائیکه نیروهای اسرائیل و عرب، جنگ را متوقف کردند. از نقطه نظر رهبران عرب، این خط از اهمیت سیاسی برخوردار نبود.
بنابراین، اگرچه این خط بطور عمومی و کلی، بعنوان "مرز سال 1967" خوانده می شود، از سال 1967 نبوده و هرگز یک مرز بین المللی بشمار نرفت.
بهمین دلیل است که طبق قانون بین المللی، تعریف قانونی برای کرانه باختری در واقع همان تعریفی است که در بسیاری از مناطق، اراضی مورد مشاجره و نه "اراضی اشغالی"، خوانده شده و می شود. برای مثال:
زوبارا، جزایر تمب، و صحرای غربی، در میان چندین مورد دیگر، "اراضی اشغالی" خوانده نمی شوند بلکه برعکس "اراضی مورد مشاجره" هستند.
بنابراین، اجازه بدهید برای لحظه ای به توضیح و روشنگری خود بازگردیم و کل خط زنجیری این رویداد را آزمایش کنیم.
حضور اسرائیل در کرانه باختری نتیجه یک جنگ دفاع از خود است. کرانه باختری نباید "اراضی اشغال" بشمار آید چرا که یک قدرت قانونی قبلی در آن منطقه وجود نداشته و بهمین سبب باید "منطقه مورد مشاجره" بشمار رود.
برنامه تقسیم و تجزیه سال 1947 دارای هیچگونه پایه قانونی جاری نیست در حالیکه ادعای اسرائیل نسبت به منطقه در طول قرن بیستم از طرف جامعه بین المللی برسمیت شناخته شد.
بهمین دلیل است که وجود و ساختن شهرکهای یهودی نشین در کرانه باختری نباید غیرقانونی بشمار رود.
اینها، تنها عقیده من نیست، بلکه بر اساس نتیجه گیری کارشناسان حقوقی بنام و مشهور است ، نظیر پروفسور اوجین روستو، قاضی آرتور گلدبرگ و استفن شوبل که ریاست دادگاه قضائی بین المللی را بعهده داشت.
بنابر این راه حل بحران کرانه باختری چیست؟ متاسفانه راه حل افسونی و جادوئی وجود ندارد.
اما تنها راه حلی که میتوان به آن دست یافت، آنست که ما مذاکرات خود را بر اساس حقایق قانونی و تاریخی پایه گذاری کنیم.
بنابراین، خواهش می کنم اجازه دهید استفاده از عبارات "اراضی اشغالی" و "مرزهای 67" را کنار گذاریم، آنها از نظر "سیاسی صحیح" نیستند.